Данута Стефанюк. Материалы для обучения РКИ (для польскоговорящих) - файл n1.doc

приобрести
Данута Стефанюк. Материалы для обучения РКИ (для польскоговорящих)
скачать (4808 kb.)
Доступные файлы (1):
n1.doc4808kb.14.09.2012 22:56скачать

n1.doc

  1   2   3   4   5

Materiały do nauki gramatyki języka rosyjskiego



CZĘŚĆ I

Danuta Stefaniuk nauczycielka języka rosyjskiego w Publicznym Gimnazjum nr 3 w Białej Podlaskiej
CZASOWNIK

(глагол)

WSTĘP


 

Nauka gramatyki jest ważnym elementem nauki języka. Wypowiedź poprawna gramatycznie jest łatwiejsza do zrozumienia, nie budzi nieporozumień, sprzyja więc przepływowi informacji i ułatwia komunikację, a co więcej, budzi pozytywny obraz mуwiącego jako osoby dokładnej, wykształconej i rzetelnej. Trzeba, więc dbać rуwnolegle o płynność i zrozumiałość wypowiedzi oraz o jej poprawność gramatyczną, gdyż nie są to umiejętności wykluczające się.

Niniejsza publikacja przeznaczona jest dla uczniуw, studentуw i wszystkich uczących się języka rosyjskiego, ktуrzy posiadają średnią znajomość języka i chcą sobie utrwalić i pogłębić wiadomości o czasowniku.

Czasownik to część mowy pełniący w zdaniu funkcję orzeczenia, zaś orzeczenie jest najważniejszą częścią zdania. To ono decyduje o tym, że dane wypowiedzenie klasyfikujemy jako zdanie lub rуwnoważnik, dlatego też o orzeczeniu mуwi się, że pełni funkcję zdaniotwуrczą.

W części teoretycznej omуwione są: bezokolicznik, czasowniki dokonane i niedokonane, strony, tematy czasownika, a także czasy (teraźniejszy, przeszły i przyszły) i tryby (przypuszczający i rozkazujący). Przedstawione wiadomości teoretyczne poparte są licznymi przykładami, ktуre pozwolą łatwiej przyswoić omawiane zagadnienia. W części tej zawarty jest także materiał językowy, ktуry obejmuje najczęściej używane czasowniki rosyjskie rządzące innym przypadkiem niż w języku polskim. Czasowniki podane są w tabeli w formie bezokolicznika. W celu zilustrowania funkcjonowania konstrukcji czasownikowych, przytoczone są odpowiednie przykłady zdaniowe.

Utrwalić nabyte wiadomości o czasowniku pomogą zamieszczone ćwiczenia.

Materiały do nauki gramatyki omawiające czasownik można wykorzystać na zajęciach szkolnych, pozalekcyjnych i lektoratach dla studentуw.

CZASOWNIK

(глагол)

Czasownikiem nazywamy odmienną część mowy, ktуra oznacza czynność wykonywaną przez przedmiot, lub stan, w ktуrym przedmiot się znajduje. Czasownik odpowiada na pytania: что делает предмет? (co robi przedmiot?), что делается с предметом? (co dzieje się z przedmiotem?), в каком состоянии находится предмет? (w jakim stanie znajduje się przedmiot?), np.

Каменщик строит дом (что делает каменщик?).

Вода испаряется (что происходит с водой?).

Ребёнок спит (в каком состоянии находится ребёнок?).

W zdaniu czasownik pełni funkcję orzeczenia i zgadza się z podmiotem w liczbie i osobie, a w czasie przeszłym także i w rodzaju, np. рабочий перевыполнил план.

 
BEZOKOLICZNIK

(инфинитив)

Formą podstawową czasownika jest bezokolicznik (неопределённая форма глагола - инфинитив), ktуry nazywa czynność lub stan bez uwzględnienia osoby, czasu i trybu.

Odpowiada na pytanie:

что делать? что сделать?

W języku rosyjskim rozrуżniamy następujące formy bezokolicznikуw:

1)      Bezokoliczniki zakończone na ть (po samogłosce);

jest to najliczniejsza grupa czasownikуw. Tylko kilka bezokolicznikуw na ть ma temat kończący się na spуłgłoskę, np.: грызть, попасть, красть.

W języku polskim odpowiadają im czasowniki zakończone na –ć, np.: читать – czytać, летать – latać itp.

2)      Bezokoliczniki zakończone na ти (po spуłgłosce; ktуrych temat kończy się na spуłgłoski с, з, д lub й);

Zakończenie ти jest zawsze akcentowane, z wyjątkiem czasownikуw z przedrostkami вы-. W tych czasownikach akcent zawsze pada na przedrostek, np.: выйти.

Odpowiadają im w języku polskim czasowniki na –ść (-źć), np.: нести – nieść, вести – wieść, везти – wieźć, пойти – pуjść.

3)      Bezokoliczniki zakończone na чь (niewielka grupa – po samogłoskach);

odpowiadają im w języku polskim czasowniki zakończone na –c, np.: печь – piec, лечь – lec, стеречь – strzec, мочь – mуc, помочь – pomуc.

Zakończenie tych czasownikуw ulega wymianie - ч : к lub ч : г (печь – пеку; мочь – могу).

Forma bezokolicznika na чь jest jego tematem.
Uwagi:

W czasownikach zwrotnych po końcуwkach ть, -ти i -чь dodajemy partykułę ся lub сь, np.: умыватьумываться; нестинестись; печьпечься. Partykułę tę piszemy łącznie z bezokolicznikiem; odpowiada ona w języku polskim zaimkowi zwrotnemu się, ktуry pisze się oddzielnie, np.: myć się. Przy odmianie czasownikуw zwrotnych dodajemy do końcуwek partykułę: ся (po spуłgłoskach), сь (po samogłoskach)

 
CZASOWNIKI DOKONANE I NIEDOKONANE

(глаголы совершенного и несовершенного вида)

W języku rosyjskim, podobnie jak w języku polskim, rozrуżniamy czasowniki dokonane (совершенный вид) i niedokonane (несовершенный вид).

Czasowniki dokonane wskazują, że czynność została lub zostanie wykonana, i odpowiadają na pytanie что сделать? (co zrobić?), np.: написать, сделать, рассказать.

Czasowniki dokonane mają formy czasu przeszłego i przyszłego prostego (nie mają czasu teraźniejszego).

Od czasownikуw niedokonanych tworzymy czasowniki dokonane przy pomocy:

          przedrostkуw на–, с–, из– (ис–), про–, вы–:

писать – написать бить – избить печь – испечь

читать – прочитать лечить – вылечить

          przyrostka –ну–:

кивать – кивнуть привыкать – привыкнуть

          innych tematуw:

брать – взять ловить – поймать

говорить – сказать класть – положить

Czasowniki niedokonane wskazują, że czynność była wykonywana, wykonuje się lub będzie wykonywana, i odpowiadają na pytanie что делать? (co robić?), np.: писать, делать, рассказывать.

Czasowniki niedokonane mają formy czasu teraźniejszego, przeszłego i przyszłego złożonego.

Czasowniki bez przedrostka są w większości czasownikami niedokonanymi, np.: знать, писать, беречь, сидеть.

Czasowniki

Czas teraźniejszy

Czas przeszły

Czas przyszły

dokonane

решаю

решал

буду решать

niedokonane

________

решил

решу

 

Czasowniki dokonane tworzą się najczęściej przez dodanie do postaci niedokonanej przedrostkуw, np.: читать – czasownik niedokonany, lecz дочитать, прочитать, перечитать – czasowniki dokonane.

Są też czasowniki dokonane bez przedrostkуw, jak, np.: дать, начать, решить, встретить, лечь, сесть i inne. Od tych czasownikуw tworzy się czasowniki niedokonane najczęściej przez dodanie przyrostkуw:

ыва– – высказать – высказывать

ива – разбитьразбивать

ева– – созреть – созревать

W niektуrych czasownikach przy tworzeniu postaci niedokonanej zachodzi wymiana samogłosek w rdzeniu, np.:

о : а выбросить – выбрасывать опоздать – опаздывать

е : и стереть – стирать зажечь – зажигать умереть – умирать

Nieliczna grupa czasownikуw występuje w postaci niedokonanej i dokonanej:

атаковать (atakować, zaatakować) жениться (żenić się, ożenić się)

организовать (organizować, zorganizować)

STRONY CZASOWNIKA

(залоги глагола)

Rozrуżniamy trzy strony czasownika: czynną, bierna, zwrotną.

Strona czynna (действительный залог).

Podmiot jest wykonawcą czynności przechodzącej na przedmiot w dopełnieniu bliższym. Stronę czynną wyrażają czasowniki przechodnie.

Тучи покрыли всё небо. Девочка читает книгу.

Рабочие стоят дом. (Robotnicy budują dom.)

Strona bierna (страдательный залог)

Podmiot doświadcza skutkуw czynności wykonywanej przez przedmiot wskazany w dopełnieniu.

Маленькая лампа освещала комнату. - Комната освещалась маленькой лампой.

Рабочие строят дом. - Дом строиться (кем?) рабочими. (Dom jest budowany przez robotnikуw)

Przy zamianie strony czynnej na bierną dawne dopełnienie bliższe staje się podmiotem, a dawny podmiot – dopełnieniem w narzędniku.
Strona zwrotna (возвратный залог)

Podmiot wykonuje czynność wyrażoną w orzeczeniu i jednocześnie doświadcza jej skutkуw.

Павел моет младшего брата. - Павел моется каждый день.

Аня одевает маленького брата. – Аня одевается всегда модно и со вкусом.

TRYBY I CZASY

(наклонения и времена)

W języku rosyjskim rozrуżniamy trzy tryby:

1)      oznajmujący (изъявительное наклонение), np.: он работает, я уезжаю;

2) przypuszczający (warunkowy) (сослагательное наклонение), np.: он работал бы, я уехал бы;

3)      rozkazujący (повелительное наклонение), np.: работай, уезжай.

 
  1   2   3   4   5


Materiały do nauki gramatyki języka rosyjskiego
Учебный материал
© nashaucheba.ru
При копировании укажите ссылку.
обратиться к администрации