Шпоры по истории Беларуси - файл n1.doc

приобрести
Шпоры по истории Беларуси
скачать (434.7 kb.)
Доступные файлы (85):
n1.doc301kb.25.06.2000 23:56скачать
n2.doc28kb.10.06.1999 09:40скачать
n3.doc240kb.09.01.1980 05:58скачать
n4.doc470kb.20.06.2003 16:46скачать
_.doc4kb.01.01.1980 04:31скачать
__.doc5kb.01.01.1980 04:29скачать
___.doc4kb.01.01.1980 03:38скачать
____.doc3kb.01.01.1980 07:20скачать
_____.doc4kb.01.01.1980 04:22скачать
n10.txt2kb.01.01.1980 04:27скачать
n11.txt2kb.20.06.2003 16:54скачать
n12.txt3kb.20.06.2003 16:55скачать
n13.txt4kb.01.01.1980 04:27скачать
n14.txt3kb.20.06.2003 16:56скачать
n15.txt4kb.01.01.1980 04:28скачать
n16.txt3kb.20.06.2003 16:56скачать
n17.txt4kb.01.01.1980 04:28скачать
n18.txt3kb.20.06.2003 16:57скачать
n19.txt3kb.20.06.2003 16:58скачать
n20.txt3kb.01.01.1980 04:28скачать
n21.txt8kb.20.06.2003 16:52скачать
n22.txt5kb.20.06.2003 16:59скачать
n23.txt4kb.01.01.1980 04:29скачать
n24.txt3kb.20.06.2003 17:00скачать
n25.txt11kb.20.06.2003 16:49скачать
n26.txt15kb.20.06.2003 16:50скачать
n27.txt4kb.20.06.2003 17:01скачать
n28.txt4kb.25.05.1995 17:30скачать
n29.txt4kb.20.06.2003 17:01скачать
n30.txt3kb.01.01.1980 04:31скачать
n31.txt5kb.20.06.2003 17:02скачать
n32.txt5kb.01.01.1980 04:31скачать
n33.txt12kb.20.06.2003 16:50скачать
n34.txt4kb.01.01.1980 04:31скачать
n35.txt11kb.20.06.2003 16:51скачать
n36.txt4kb.01.01.1980 04:23скачать
n37.txt12kb.20.06.2003 16:51скачать
n38.txt12kb.20.06.2003 16:52скачать
n39.txt4kb.01.01.1980 04:23скачать
n40.txt13kb.20.06.2003 16:51скачать
n41.txt4kb.01.01.1980 04:23скачать
n42.txt4kb.20.06.2003 16:47скачать
n43.txt3kb.20.06.2003 17:04скачать
n44.txt4kb.01.01.1980 04:23скачать
n45.txt4kb.01.01.1980 04:24скачать
n46.txt3kb.20.06.2003 17:05скачать
n47.txt4kb.01.01.1980 05:30скачать
n48.txt4kb.26.05.1995 17:33скачать
n49.txt5kb.20.06.2003 17:06скачать
n50.txt5kb.01.01.1980 03:30скачать
n51.txt6kb.20.06.2003 17:07скачать
n52.txt5kb.29.05.1995 11:48скачать
n53.txt5kb.20.06.2003 17:08скачать
n54.txt3kb.20.06.2003 17:08скачать
n55.txt5kb.01.01.1980 03:26скачать
n56.txt4kb.01.01.1980 04:26скачать
n57.txt12kb.20.06.2003 16:48скачать
n58.txt5kb.01.01.1980 03:35скачать
n59.txt5kb.20.06.2003 17:13скачать
n60.txt4kb.01.01.1980 03:38скачать
n61.txt5kb.01.01.1980 03:33скачать
n62.txt13kb.20.06.2003 16:48скачать
n63.txt5kb.01.01.1980 03:41скачать
n64.txt5kb.20.06.2003 17:09скачать
n65.txt4kb.20.06.2003 17:09скачать
n66.txt5kb.01.01.1980 03:43скачать
n67.txt5kb.01.01.1980 04:49скачать
n68.txt4kb.20.06.2003 17:10скачать
n69.txt3kb.20.06.2003 17:10скачать
n70.txt4kb.01.01.1980 03:38скачать
n71.txt3kb.20.06.2003 17:11скачать
n72.txt3kb.29.05.1995 13:12скачать
n73.txt4kb.01.01.1980 03:41скачать
n74.txt5kb.29.05.1995 13:04скачать
n75.txt4kb.01.01.1980 05:16скачать
n76.txt3kb.20.06.2003 17:14скачать
n77.txt4kb.01.01.1980 03:52скачать
n78.txt10kb.20.06.2003 16:49скачать
n79.txt4kb.20.06.2003 17:12скачать
n80.txt3kb.01.01.1980 03:41скачать
n81.txt4kb.29.05.1995 13:43скачать
n82.txt2kb.20.06.2003 17:12скачать
n83.txt2kb.21.06.2003 23:26скачать
n84.doc28kb.10.06.1999 08:40скачать
n85.doc240kb.09.01.1980 04:58скачать
Победи орков

Доступно в Google Play

n1.doc

1   2   3   4   5   6



23
ДАЛУЧЭННЕ БЕЛАРУСКIХ ЗЯМЕЛЬ ДА РАСIЙСКАЙ IМПЕРЫI. ПАЛIТЫКА ЦАРЫЗМУ НА БЕЛАРУСI
Далучэнне Бел. зямель 1772, 93, 95, але Бел. землi уваходзiлi раней, паступова. На гэтых землях уводзiлася новае тэр. дзяленне, як i на землях Расii. Гэту сiстэму ламалi 3 разы 1792, 93, 95, т. е. пераменяюцца i расшыраюцца губернii (Мiнская, Гродненская, Магiлеуская, Вiцебская i Вiленская губернii). Дзеляцца на паветы.

Утварэнне адмiнiстрацыйнай сiстэмы адбывалася сфармiраванымi органамi кiравання (губернатор). Губернii уваходзiлi у генерал губернатарствы. (Бел. генерал губернатарства, Мiнскае генерал губернатарства). Пасля Польскага паустання у 1830 – 31 гады Царства Польскае перастала iснаваць (Царства Польскае – Прэвiленскi край).

Вельмi iстотных змен у палiтыцы царызму на т. Бел не адбывалася т. к. (Р.П. – абмежаваная манархiя i Россiя - абмежаваная манархiя), бо шляхта прысягнула царю i палучыла правы расiйскай шляхты (захавалi землю i сялян), хто не хацеу, той пакiдау краiну.

Шляхi усталявання царызму на т. Бел.

  1. Царызм iмкнууся на заходнiх землях стварыць сацыяльную базу

  2. Насадзiць рускае землеуладанне (т. е гэтыя людзi будуць уплываць на жыцце). Царызм вельмi хацеу заваяваць падтрымку сярод шляхты на Заходнiх землях ей нi чога не забараняецца, т. е. iдзе апалячванне, дзейнiчае царква цаталiцкая, але пасля Польскага паустання гэтыя погляды на шляхту пачалi змяняцца. Забаранялася польскае, але не беларускае, бо не было бел школ i т. д. т. е.не было магчымасцi на што наступаць, што арассейваць.

1839 – Полацкi Сабор (Унiяцкiя епiскапы выступiлi за абъяднанне Унiятау i праваслауных, т. е. унiятау перавялi у праваслауных.)

Калi Бел. землi перайшлi да Расii то землi былi раздадзены буйным магнатам i дзяржауныя славяне перауварылiся у маемасных, т. е. палажэнне сялян пагоржылася + паншчына.

1794 – "яурэйская аселасць", месца дзе аселi яурэi, але за межамi не маглi сялiцца, кроме купцов, а пазней яурэям дазволii сялiцца у гарадах, але забаранялася карыстаццi зямлей (землеуладанне).

Зблiжэнне з Расiяй садзейнiчала развiццю эакнiмiкi Беларусi (давала абшытны рынак, стоiтельство каналом, флота), у с/х пашырэнне пасевау тэхн культур, шклянное, суконнае, вiнакураннае). Развiцце мауфактур.



25.1
ЗНЕШНЯЯ ПАЛIТЫКА ВКЛ У XIII – ПЕРШАЙ ПАЛОВЕ XVI СТ.

Унутраная i знешняя палiтыка ВКЛ


У канцы XII ст. вялiкiм князём стау Вiцень, якi iмкнууся умацаваць Бел-Лiт. дзяржаву. Яго брат Гедэмiн ( 1316г – 1341г ) намагауся таксама умацаваць ВКЛ i пашырыць яго тэрыторыю. Гедэмiн перанёс сталiцу у Вiльню i назвау сябе «Каралём Лiтвы i Русi». У склад ВКЛ спачатку быу далучаны Полацк, потым Вiцебск, Менскае княства, Брэсцкая, Гародзенская i Гомельская землi. Большая частка тэрыторыi сучаснай Беларусi у час княжання Гедэмiна была уключана у склад Бел-Лiт. дзяржавы, 3/4 насельнiцтва - беларусы. У гэты час быу зацверджаны герб пагоня.

Пры князе Ягайле 1385г у замку Крэва была заключана вунiя аб аб’яднаннi ВКЛ i Польшчы. Ягайла прыняу каталiцтва, узяу шлюб з польскай каралевай Ядвiгай i быу каранаваны. Лiтоускае насельнiцтва прыняло хрышчэнне па каталiцкаму абраду, але усё ж у большасцi засталося праваслауным. Бел-Лiт феадалы выступалi супраць аб’яднання ВКЛ i Польшчы. Барацьба закончылася пагадненнем, па якому ВКЛ было перададзена Вiтауту, пры якiм княства дасягнула найбольшай магутнасцi i памерау. ВКЛ было феадальнай манархiей.

Улада у дзяржаве належала вялiкаму князю: ён мог уступаць у саюз з другой дзяржавай, аб’яуляць вайну, заключаць мiр; ён узначальвау узброеныя сiлы; яму падпарадкоувалiся князi i буйныя баяры.

Гаспадарчая рада была толькi дарадчым органам. У XV ст. узнiк новы орган - сейм (сойм), якi выбiрау вялiкага князя, абмяркоувау заканадауствы, дзяржауныя падаткi, прывiлеi шляхты i г. д. У 1463г Уладзiмiр выдау «Судзебнiк» - першы кодэкс законау дзяржавы, напiсаны на беларускай мове.
Знешняя палiтыка.

Напрацягу свайго iснавання князi ВКЛ вялi барацьбу з крыжакамi, з Маскоускiм княствам, супраць мангола-татар i iншых. У 1410г пад вёскай Грунвальд адбылася бiтва памiж войскамi ад ВКЛ, Польшчы, Масковii i крыжакамi. Вялiкую стойкасць праявiлi беларускiя палкi. Бiтва падарвала магутнасць ордэна, прыпынiла агрэсiю на усходзе, паспрыяла эканамiчнаму развiццю ВКЛ i Польшчы.


У знешняй палiтыке ВКЛ можна выделiть 4 накiрункi:

  1. Захад. – Польша. ВКЛ ваявала за Валынь, потым падпiсана перамiръе – Крэускае.

  2. Север – крыжакi (Давiд Гарадзейскi ваявау з крыжакамi). Найбольшая пагроза – Тыутонскi Ордэн, канец 14 кропка 1410 Грунвальдская бiтва, пасля якой крыжакi не былi пагрозай нi для Польшчы, нi для ВКЛ.

  3. Юг – Мангола–татары. з моманта утварэння ВКЛ (як адзiн з фактау абъяднання). Угроза iснавала з 12 ст. для славян, балтау. Падзеi: 1249 – бiтва пад Крутагоръем – перамога славян i лiтоуцау

1275 –77 –87 +(1315, -25, -38) – набегi.

1362 Бiтва на Сiняй Вадзе (рака) – Альгерд разбiу Мангола – татар. Ен



25.2
вызвалiу Кiеушчыну, Падоль i далучыу iх да ВКЛ (т. е. украiнскiя землi былi далучаны да ВКЛ)

1380 Кулiковская бiтва – значна зменьшыла пагрозу набегау Мангола – татар. На т. Бел. землях iга Мангола – татар не было, а на Рускiх – было. Але на беларускiя землях рабiлi набегi. Iга не была, таму што у 13 стст. пачало фармiравацца ВКЛ, якое магло iх супынiць, i таксама мясцовасць не падхадзiль для коннiцы, дрэнна праходзiла. У Кулiкоускай бiтве Андрэй Полацкiй i браты прыймалi удзел ад Беларускiх зямель. У вынiку барацьбы А. Полацкага з Ягайлай, Ягайла хацеу прыняць бок Мангола – татар, але не паспеу да iх далучыцца. Да сярэдзiны 15 стст. прабоужалiся набегi Мангола – татар на ВКЛ. 1455 – Мангола – татары разбiты Кiеускiм князем i набегi спв\ынiлiся. З др. пал 15 стст. важнае значэнне набываюць адносiны з Крымскiм Ханствам. Напружаныя адносiны ВКЛ з Крымскiм Ханствам. 1468 – Крымскi хан арыентавауся на рускую дзяржаву. Гэта пагоршыла адносiна ВК,Л з Крымам. У пач. 15 стст. набегi Ктымскiх татар дасягнулi Бел. зямель. 1506 спалiлi Мiнскi пасад. 1509 – крымскiя татары дайшлi да Вiльнi. 1527 – паражэнне пад Каневам (Рус + ВКЛ). Пабегi татар прывялi да таго, што адбылiся пасяленнi татар на т. ВКЛ. (заключылi пагадненнi на зямлю i вышэйшыя пасады)

4. Восток. – Адносiны з Маскоускай дзяржавай. Альгерда цiкавiлi Расiйскiя землi i др. 1368 i 1370 – паходы на Маскву i Брянск, але не узяу. Вiтаут прадаужыу гэтую палiтыку – паходы на Смаленскую i Псковскую землi – вайна, але помешал Тэутонскi Ордэн – напал ан ВКЛ. Вiтаут пацярпеу паражэнне. 40 15 стст. адбывалася барацьба за Новгород, потым за Тверь, 1485 Тверь далечана да Расii, аВКЛ значна аслабла. Вкл увесь час цярпела паражэнне з канца 15 стст. 1500 каенчатковы разрыв ВКЛ с Москвой. 1500 – 1503 вайна катастрофа з Масквой. 1503 перемiрiе, ВКЛ страцiла ј тэрыторыi. 1507 – 1508 паустанне М. Глiнскага за стварэнне асобнай дзяржавы. 1510 Псков да Расii. 1512 – 1523 новая вайна з Расiяй. 1514 адзiная пабеда ВКЛ пад Оршай. 1522 па догавару Смаленск адышоу да Расii, т. е. Вкл нi з чым.



37
ПРАВАВОЕ I ПАЛIТЫЧНАЕ СТАНОВIШЧА ВКЛ У СКЛАДЗЕ РП
Дзяржавнае кiраванне РП аформiлася у першыя гады – Генрыхавыя артыкулы – 2 гады быу пералiк. Артыкулы – правы феадалау i дзяржауны лад. Дзяржауны лад: Кароль, Сейм, Королевскiй совет, посольская iзба (послы), канвакацыйный, элекцiонный, королевскiй сейм – 3 вiда связаны с выбором короля. Сенат выбiраецца Сеймам. На сеймах вызначалася пазiцыя паслоу. У паслоу – права – Лiберум Вета. Паслы прыязджалi на Сейм не ад ВКЛ а ад аддзельных шляхт. У шляхны было права абвяшчаць Канфедэрацыю – саюзы узброеннац шляхты (т. е. маглi падняць узброеннае паустанне супрацi караля). Правы духавенства: Занiмаць высокiя пасады у дзяржаве.

Што засталося у ВКЛ:

  1. Адмiнiстратыуны аппарат

  2. Войска ВКЛ

  3. Заканадаучая сiстэма (1558 – статут)

  4. Забарона iнастранцам набываць зямлю у ВКЛ

  5. Судовая сiстэма – трыбунал.

  6. Аднавiлi Сейм для ВКЛ (т. к. паслоу меньш, чым у польшчы)

Што страцiла ВКЛ:

  1. Тэрыторыю i цэласнасць

  2. Знiкла знешняя палiтыка перайшла да РП.

  3. Юрыдычна перастау суўествовать Сейм.

  4. Бел мова стала вытесняться польской (1496 – дакументы на польском)

  5. Эканамiчныя страты – з-за тэрыторыi

  6. Царкоуная Унiя (1596) – адкрыла шлях да каталiзацыi i для апалячвання, моцна пауплавала на усе жыцце.

ВКЛ педставляла собой некоторый элемент федератiвностi у РП. Знешняя палiтыка ВКЛ была авантурыстычнай.

1558 – 1582 Лiвонская вайна. Руская дзяржава вела барацьбу за выхад да Балтыйскага мора. У час калi Рускiявойскi захапiлi Полацк – была падпiсана Люблiнская Унiя.

1630 – 1634 вайна РП з Расiяй (пачала Расiя)

1654 – 1667 Русака Польская вайна за Бел землi

1667 Андросаускi Мiр. Усе Беларускiя землi, якiя былi былi ахоплены у РП засталiся у Расii, а Смаленск перайшоу да Расii. За час вайны адбылося моцнае усталяванне каталiцтва i апалячвання на насельнiцтва Беларусi.

1700-1721 пауночная вайна (вайна са Швецыяй – (РП + Расiя)), 1705 ваенныя действiя ведуться на т. Беларусi, 1706 РП i Швецыя падпiсалi сепаратны мiр, т. е. РП перахадзiць на бок Швецыi.

1708 Бiтва каля вёскi Лесная

1709 Полтавская бiтва. Беларусь страцiла 1/3 насельнiцтва.



50
УЗНIКНЕННЕ I РАЗВIЦЦЁ БЕЛАРУСКАЙ ЛIТАРАТУРЫ I КНIГАДРУКАВАННЯ. ВЯДОМЫЯ АСВЕТНIКI БЕЛАРУСI XVI- XVII CТCТ.
Вялiкая роль у фармiраваннi культурных i соц. перадумоу усяго усходнеславянскага кнiгадрукавання. Славянскiя друкаваныя кнiгi распаусюджвалiся у Бел, Укр, Расii. Многiя славянскiя кнiгi знаёмiлi Бел. насельнiцтва з еурапейскай свецкай лiтаратурай, рэнесансавымi, класiчнымi i рэнесансавымi творамi.

Вядомыя дзеячы таго часу – Самуiл Рагань, Гаурыла Iванавiч.

Пачатак кнiгадрукавання на . Бел зямель мы абавязаны Фр. Скарыне. 1520 – ён пераехау у сталiцу ВКЛ – Вiльню, у 1522 – ён узнавiу тут кнiгадрукаванне, выпусцiу "Малую падарожную кнiгу", i "Апостал".

Пераемнiкi Скарыны:

  1. Нясвiжскi выдавец Сымон Будны i Мацей Кавячынскi – гуманiсты, асветнiкi, палемiсты, дзеячы рэфармацыйнага руху у ВКЛ, заснавальнiкi рацыяналiстычнай i фiласофскай крытыкi хрысцiанскiх традыцый. Друкарня выпусцiла некалькi кiрылiстычных выданняу ("Катэхiзiс"б 1562) на бел мове.

  2. Моуныя i асветнiцкiя традыцыi Скарыны працягвау Васiль Цяпiнскi. Ен выпусцiу "Евангелiе" на бел i усходнеславянскай мовах. Васiль Цяпiнскi выступау за абарону антычнай культуры, бел i слав моу, iмкненне згуртаваць шырокiя слаi грамадства у барацьбе за духоунае адраджэнне мела прагрэссiунае значэнне.

  3. Брацкае кнiгадрукаванне. Па iдэалагiчнай накiраванавсцi арыентавалася на уплыу на беларускiя массы. Благодаря брацтвам майстэрства кнiгадруку стала адной з даступных галiн рамеснай вытворчасцi, т. е. узнiкненне шэрагу прыватных друкарняу, а у Бел. i Лiтве во вт. пол. XVI – фармiраванне шырокага кнiжнага рынку.

Аднак пастаянна дзейнiчала тады толькi адна вялiкая – друкарня Мамонiчау у Вiльнi. Янi 3 гады атрымлiвала каралеускiя прывiлеi на права выпускуграмат i стстутау. Але брацкiя выданнi у 1,5 разы апярэджвалi друкарню Мамонiчау. Друкаваныя выданнi брацкiх i iншых друкарняу з пп. XVI ст. сталi адыгрываць галоуную ролю у нармалiзацыi бел пiсьмовай мавы – граматылi, лексiкi i фразеалiгii i арфаграфii.

Кнiгадрукаванне наогул была рэвалюцыйным пераваротам у духоуным жыццi Еуропы, i Беларусь у тым сэнсе не зъяуляецца выключэннем. Прадаужальнiкi Скарынаускiх традыцый садзейнiчвалi распаусюджванню ренесансавай i гуманiстычнай культуры, асветы iдэй вальнадумства, фармiравiнню нац самасвядомасцi.



06
АНТЫФЕАДАЛЬНАЯ БАРАЦЬБА У XVII-XVIII СТСТ. СЯЛЯНСКIЯ ПАЎСТАННI
Антыфеадальная барацьбасфармiравалася з моманта фармiравання феадальных адносiн. Адна з распаўсюджаных форм барацьбы – пабегi сялян (спачатку беглi да лепшых феадалаў, потым у Расiю, да казакоў i iнш.)

З канца XVI стст. – буйныя паўстаннi (у вынiку рэформы Жыгiмонта – Аўгуста, канец XVI чтчт. – Брэсцкая царкоўная Унiя (рэлiгiйныя прыцясненнi).

1. 1595 г. – паўстанне Северына Налiвайкi. (паўстанне украiнска-беларускiх сялян) пачалося у Вiльнi. Яго падтрымала Бел. сялянства + гарадская бедната. Потым атрад быў разбiты шляхтай.

2. 1606 г. – Магiлёў – буйное паўстанне пад кiраўнiцтвам Стахор Мтковiяа (паўстанне рамеснiкаў), была сфармiравана рамесная рада, якая кiравала 2 гады.

3. 1623 – Вiцебск – гарадское насельнiцтва. Быў забiты вiцебскi епiскап Кунцэвiч (католiк), але гэта не была рэлiгiйна-каталiцкая вайна.

  1. У 17 стг. – антыфеадальная вайна 1648 – 1651 – штуршок з Украiны пад уздымам Багдана Хмельнiцкага, якi паслаў шмат атрадаў на Беларусь. 1648 – ВКЛ адправiла атрады на падаўленне. У вераснi 1651 – Хмельнiцкi церпiць паражэнне, што зменшыла актыўнасць, бо гэта была база паўстання.

  2. Але на працягу 1651-53 паўстаннi працягвалiся, але не мелi ужо такую шырыню. У 1654 г. Руска Польская вайна – 2 этап антыфеадальнай барацьбы. Самае буйное паўстанне 1740-1744 – Крычаўскае – Васiль Вашчыла. На гэтай тэрр. Улада была у сялянскага Руху на працягу 4 гадоў. Было падаўлена вельмi жорстка Радзiвiлаўскiм войскам (землi былi зданы iм у арэнду, т. е. гэта былi яго землi).





21
ГРАМАДСКА-ПАЛIТЫЧНАЕ СТАНОВIШЧА БЕЛАРУСI У КАНЦЫ XIX-ПАЧАТКУ XX СТСТ. ФАРМIРАВАННЕ ПАЛIТЫЧНЫХ ПАРТЫЙ
Грамадска-палiтычныя арганiзацыi, якiя сфармiравалiся у п. п. 19 стст. – Рэвалюцыйны рух, якi паўплываў на беларускi нацыянальны рух. Народнiцтва – сял. Сацыялiзм – прадстаўляў дэмактратыю. На тэр. Белаусi былi дастаткова развiты народнiцкiя гурткi – як агульнарускiя. 1882 г. – Паўдн. – Зах. Арганiзацыя народнай волi. Народнiцкi рух мала падтрымлiва нац. Пытаннi. 80 –90 гг. левае народнiцтва стала лiберальным, т. е. пераарыент. На сац. ператварэннi, на рвалюцыю, на Беларусi гэтага не адбывалася.

Накiрункi народнiцтва:

  1. 80-90 г. правая плынь народнiцтва, як лiберальная плынь.

  2. Эсеры (соцiал – революцiонеры) – было некалькi партый.

  3. Адмовiвшiеся ад народнiцтваў абразавалi маркiстскую группу (сацыял дэмакраты). Левая партыя Расii былi звязаны з Беларусiяй (бо тут не было нi якiх умоў для фармiравання партый, але было добра падпольна працаваць). 1902 – усе эсеры абъядноўваюцца i абразуюць – партыю соцiал революцiонеров.

1895 г. Петербургскiй союз барацьбы за вызваленне рабочага класса – сталi падрыхтоўваюць абъяднанне партый i стварыць партыю соц.-дем.

1898- I з'езд РСДПР у Мiнску, Женевская группа Плеханова, Ленiна.

1903 – II з’езд РСДПР – программа, статут, але у вынiку – падзел на бальшавiкоў i меньшевiков.

IV з'езд РСДПР – толькi з бальшавiкамi. V – разам, а потым разашлiся.

Эсеры, РСДПР – сацыяльныя партыя, левая дэмакратычная партыя, якiя былi створаны да I Рас. Рэвалюцыя.

Нацыянальныя партыi: Бунд – па сутнасцi агульнарасiйская партыя, не была закрытай арганiцай. Бунд – сацыял-дэмакратычная партыя, утвораная у 1897 г.

ПСП – польская соц. партыя, ЛСЛП – соц-дэм. Партыя, Лiберальныя: Кадеты (1905), БСГ – левая.

Монархiческо-консерватiвн. Парт. На т. Бел. не было (iменно Беларускiх). Бел. буржуазные партыi на Беларусi з'явiлiся пасля Лют. Рэв.



45
САЦЫЯЛЬНА-ЭКАНАМIЧНАЕ I ГРАМАДСКА-ПАЛIТЫЧНАЕ ЖЫЦЦЁ БЕЛАРУСКIХ ГУБЕРНЯЎ У ПЕРШАЙ ПАЛОВЕ XIX СТ.
У першай палове 19 стагоддзя на Беларусi адбывалiся агульныя для Расiйскай Iмперыi працэсы, якiя вялi да распаду феадальна-прыгоннiцкай сiстэмы, узнiкалi адносiны новага капiталiстычнага ладу. Пра гэта сведчылi поспехi прамысловасцi: узрасла колькасць мануфактур, на многiх з iх пачала выкарыстоўвацца вольнанаёмная праца, у мястэчках Хомск i Косава Гродзенскай губернi былi пабудаваны першыя фабрыкi па вырабу сукна. Найбольш распаўсюджанымi былi прадпрыемствы па перапрацоўцы сельска-гаспадарчай сыравiны, вiнакурныя, суконныя, палатняныя, мукамольныя. У сярэдзiне 19 стагоддзя на шэрагу фабрык пачалi ўжывацца першыя паравыя рухавiкi.

Праводзiлiся работы па паляпшэнню шляхоў зносiн, што садзейнiчала ўключэнню гаспадаркi Беларусi ў Расiйскi рынак. Вялiкае значэнне мелi каналы, што злучалi рэкi i басейны Чорнага мора з Балтыйскiм морам: Агiнскi, Бярэзiнскi, Дняпроўска-Бугскi. На гэтых водных шляхах вялi гандаль Брэст, Кобрын, Пiнск, Барысаў. У гэты час павялiчвалася насельнiцтва гарадоў, будавалiся дарогi, якiя звязвалi беларускiя гарады з гарадамi iмперымi. У вывазе з Беларусi пераважалi пераважалi лён, збожжа, гарэлка, спiрт, воўна, сала, лёс. На Беларусь прывозiлi прамысловыя вырабы.

Новыя з'явы ў эканомiцы, выклiканыя фармiраваннем капiталiстычных зносiн, адзначалiся i беларускiя вёскi: сельская гаспадарка усё больш звязвалася з рынкам, павялiчвалася плошча ворных зямель, пашыралiся пасевы тэхнiчных культур, узнiкла танкарунная авечкагадоўля. Акрамя сельска-гаспадарчай працы сяляне займалiся промысламi, наймалiся на розныя работы. Паглыблялася iх маёмаснае расслаенне: выдзялялiся заможныя сяляне, якiя арандавалi зямлю, вялi гандль (Гродзенская губернiя).

Далейшае развiццё прагрэсiўных з'яў у эканомiцы стрымлiвалiся панаваннем феадальнай сiстэмы, iснаваннем прыгоннага права. Памешчыкi з мэтай павелiчэння прыбытковасцi маёнткаў пашыралi ўласныя надзелы за кошт сялянскiх. Сяляне ўсё больш прыгоннай гаспадаркi хутка расла запазычанасць памешчыцкiх маёнткаў прыватным асобам i, асаблiва, казне. Да 1859 году ў 5-i беларускiх губернях каля 60% прыгонных сялян былi закладзены. Адным з паказчыкаў нарастаючага крызiсу iснуючай сiстэмы быў сялянскi рух. У першай трэцi 19 стагоддзя адбывалася 46 буйных сялянскiх хваляванняў, а ў другой трэцi – больш за 90.


41
РАННЕФЕАДАЛЬНЫЯ КНЯСТВЫ НА ТЭРЫТОРЫI БЕЛАРУСI, IХ ПАЛIТЫЧНАЕ I САЦЫЯЛЬНАЕ РАЗВIЦЦЁ. ВЫТОКI БЕЛАРУСКАЙ НАЦЫЯНАЛЬНАЙ ДЗЯРЖАЎНАСЦI

Полацк – самы старажытны беларускi горад, а полацкая зямля – найбольш моцнае княства з усiх, якiя iснавалi на Буларусi ў 10-13 ст. Полацкая зямля – гэта летапiсная назва самастойнага дзяржаўнага ўтварэння, якое гiсторыкi называюць Полацкiм княствам. На насельнiцтва дзяржавы пераносiлася iмя горада, i iх называлi палачанамi. Гiстарычным ядром полацкай воласцi з’яўлялася беларускае Падзвiнне (тэрыторыя Вiцебскай вобласцi). Заснавалi Полацк крывiчы. Важнае значэнне Полацка ў гiсторыi Усходняй Уўропы падцвяржаюць усходнеславянскiя летапiсы. У першую чаргу – “Аповесць мiнулых часоў”.

Зручнае размяшчэнне зносiн на водных шляхах спрыяла хуткаму эканамiчнаму развiццю Полацкай дзяржавы.

Полацк i яго воласць упамiнаецца ўпершыню ў летапiсе пад 862 годам. На працягу 10-га стагоддзя Полацк рос, мацнеў i ператвараўся ў буйны цэнтр усходнiх славян. У летапiсе пад 907 годам Полацк названы ягод гарадоў дзе правiлi князi. У канцы 10-пачатку 11 ст. адбывалася значнае павялiчэнне гарадской тэрыторыi. У сярэдзiне 11 ст. пабудаваны Сафiйскi сабор. Старажытны горад быў мнагалюдны, займаў плошчу да 100 гектараў. З поўначы i поўдня, на адлегласцi 2 кiламетра знаходзiлiся Спаса-Ефрасiнеўскi i Барыса-Глебскi манастыры, пабудаваныя ў 12 ст.

Першым гiстарычна вядомым полацкiм князем з’яўляецца Рагвалод. Ён стаў княжыць у Полацку ў 60-70 гады 10 ст.

Уладзiмiру, якi быў тады Наўгародскiм князем i змагаўся са сваiм братам Яраполкам за кiеўскi трон, удалося захапiць Полацк. Рагвалод i 2 яго сыны былi забiты, дачка Рагнеда прымусова стала жонкай Уладзiмiра. У далейшым полацкая знаць запрасiла Iзяслава (сына Уладзiмiра i Рагнеды) княжыць у Полацку. Так была ўзноўлена мясцовая дынастыя полацкiх князёў Рагвалодавiчаў (па жаночай лiнii).

У 11 стагоддзi Полацкая зямля з’яўлялася моцнай дзяржавай ва Усходняй Еўропе. Яе межы прыкладна адпавядалi тэрыторыi сучаснай Вiцебскай вобласцi. Полацку належала значная частка нiжняга цячэння Зах. Дзвiны на тэрыторыi Латвii.

Князь-правiцель 11-12 ст. адыграваў значную грамадскую ролю, якая адпавядала iнтарэсам усiх людзей таго часу.

У 12 стагоддзi ў грамадска-палiтычным жыццi Полацка набыло важнае значэнне Веча – агульны сход палачан для вырашэння найбольш важных грамадскiх i дзяржаўных спраў.

У сувязi з агульным развiццём вытворчасцi ў краiнах Еўропы на тэрыторыi Беларусi ў 12-13 стг. гарады сталi ператварацца ў цэнтры рамяства i гандлю. Атрымалi больш рамёствы i промыслы. У пачатку 12 ст. Полацкая зямля стала падзяляцца на дробныя тэрытарыяльныя ўтварэннi, так званыя ўдзельныя княствы, у якiх гаспадарылi прадстаўнiкi княжацкiх сем’яў. Гэтыя ўтварэннi ў крынiцах 12-13 ст. называюцца “валасцямi”. У першай палове 12 ст. узнiклi Полацкае, Мiнскае , Iзяслаўскае ўдзельныя княствы, пазней – Вiцебскае, Друцкае, Лагойскае i iншыя. Трон у Полацку лiчыўся галоўным, i гэты горад працягваў заставацца самым буцным палiтычным цэнтрам Полацкай зям’лi.

Тураўскае княства – Паўднёвая Беларусь. – 980 г. Тураў. Дрыгавiчы стварылi сваю дзяржаўнасць. Вядома, што яны плацiлi данiну Кiеву – нейкая залежнасць, але захоўвала пэўную самастоёнасць. Першы летапiсны князь Тур (магчыма мянушка(. 988 – падзел Кiеўскага Княтва – Тураўскае княства атрымаў Святаполк Уладзiмiравiч (хацеў дабiцца незалежнасцi ад Кiева з дапамогай польскага караля Барыслава). 1112 – княства дастаецца Уладзiмiру Манамаху. 1155 – Барыс Юравiч. 1160 – Юры Яраслававiч. У Тураве актыўна дзейнiчала Веча. На палiт. Жыццё Тураўскага княства вельмi паўплывала рэлiгiя (хрiстiанство).

У перыяд ВКЛ Тураўскае i Полацкае княствы достiгают свайго развiцця ў культуры, пiсьменнасцi, рэлiгiя, гандлю i с/г.




14
БЕЛАРУСКI НАЦЫЯНАЛЬНЫ РУХ ( ДРУГАЯ ПАЛОВА XIX СТ. – 1914 Г.)
I этап – ад уваходжання Белю зямель у склад Расii – паўстанне Кастуся Калiноўскага (1 пал. 19 ст.) – пачаткова свядомы рух. На гэтым этапе цесная сувязь руха з Польскiм рухам.

II этап – этап фармiравання Бел. нац. Руха (набывае свае уласцiвасцi). На перыяд мяжы 19 – 20 ст. iдзе барацьба БНР з Польскiм рухам за адасабленне. ПР не хацела адпускаць БНР, бо БНР – гэта Беларусь, а ПР – за аднаўленне РП.

Пасля 1863-64 г. БНР звязана з народнiцтвам (рэвалюцыйнымi i лiберальна-шляхецкая).

Афармленне БНР:

1881 – Петербург – «Беларуская фракцыя народн.» (Гранявскi)

1884 – 1 нумар часопiса «Гоман»

1886 – 1902 – «Мiнскi лiсток» (Д. Запольскi).

1888 – 1903 – «Северо-Западный край»

1902 – Петербург – «Рух беларускай прасветы i культуры»

Усе гэтыя арганiзацыi мелi народнiцкi характар.

1902-1903 г. на аснове Бел. нац. Гуртков – БСГ. Стваральнiкi БСГ – Iваноўскi, Пашкевiч (Цётка), Власов… Сацыяльная база – збяднелая шляхта, iнтеллiгенцiя, чыноўнiцтва, заможныя сяляне.

1903 – I з'езд БСГ – прынята праграма, соц. партыя – орган працоўнага народа. Патрабаваннi: супраць капiталiзма, пераход у грамадскую уласцiвасць, звяржэнне самадзяржаўя, усталяванне на Бел. сацыялiзму. Уплыў на БСГ марксiзма адбыўся, але БСГ не падтрымлiвала марксiзм (класаваю барацьбу, бо няма на Беларусi). Арыентавалася на сацыялiзм праз рэформы. Нац. Пытанне БСГ: больш свабоды в самастойнасцi для ўсiх нацый, супраць нац. Прыгнёту, для Паўноч. – Зах. Краю – аўтаномiю. БСГ – партыя эсераўскага, народнiцкага тыпу. БСГ актыўна шла на саюз з др. Левымi партыямi. Связана с «нашей нiвай», «Нашей долей».


28
КАСТРЫЧНIЦКАЯ РЭВАЛЮЦЫЯ НА БЕЛАРУСI. РАЗМЕЖАВАННЕ ПАЛIТЫЧНЫХ СIЛ. ПЕРШЫ УСЕБЕЛАРУСКI З’ЕЗД
Лютауская рэвалюцыя зрабiла Расiю адной з самых дэмакратычных сярод дзяржау - удзельнiц вайны, але пытаннi аб мiры, зямлi не былi вырашаны часовым урадам, i восенню 1917 яшчэ больш пагоршылася сацыяльна-эканамiчнае становiшча краiны. Гэта спрыяла бальшавiкам ажыццяуляць курс на узброенае паустанне.

25 кастрычнiка 1917 бальшавiкi Мiнска па вайскаваму радыё атрымалi паведамленне аб перамозе узброенага паустання у Петраградзе. Мiнскi Савет абвясцiу сябе уладай. Быу аргнiзаваны першы рэвалюцыйны iмя Мiнскага Савета полк, сфармiраваны з салдатау, вызваленых з турмау. Саветы узялi пад ахову чыгуначны вузел, урадавыя i ваенныя установы, пошту, тэлеграф. Ваенны рэвалюцыйны камiтэт ( ВРК ) з заходняй воласцi узначальвалi бальшавiкi: Кнорын, Ландэр, Мяснiкоу. Супраць бальшавiкоу выступiу камiтэт выратавання рэвалюцыi, але прыбыццё бранявога цягнiка змянiла суадносiны на карысць ВРК заходняга фронту. Былi распушчаны саветы, у якiх бальшавiкi не мелi большасцi, праводзiлi iх перавыбары.

У Магiлёве знаходзiлася Стаука галоунага ваенна-камандуючага, якая узначальвала барацьбу з бальшавiкамi. У Магiлёу былi накiраваны узброеныя сiлы бальшавiкоу, cтаука была лiквiдавана. Хутка i бяскроуна адбыуся бальшавiцкi пераварот у армiях заходняга фронту, i вынiкi выбарау паказалi, што за бальшавiкамi iшла большасць салдат, чым простага люду.

У лiстападзе 1917 года з’езды саветау прынялi рэзалюцыi, у якiх вiталi Савецкую уладу. У Мiнску быу створаны выканаучы орган СНК ( Савет Народных Камiсарау ) пад кiраунiцтвам Ландэра. У лютым 1918 бальшавiкi завяршылi арганiзацiю Савецкай улады у губернiях, паветах i воласцях.

З прыходам улады бальшавiкi прынялi меры па авалодванню каманднымi вышынямi у народнай гаспадарцы. На прадпрыемствах уводзiуся рабочы кантроль, 8-мiгадзiнны працоуны дзень, гарантаваная зарплата, страхаванне рабочых. На аснове « Дэкрэта аб зямлi» пачала праводзiцца зямельная рэформа, па якой сяляне атрымалi зямлю. Бальшавiцкая улада праводзiла рэформу школы, была створана мiлiцiя, i у той жа час яны разгарнулi барацьбу супраць царквы, iгнаравалiся нацыянальныя iнтарэсы.




51
УНУТРЫПАЛIТЫЧНАЯ БАРАЦЬБА У ВКЛ
Гедымiн – 7 сыноў. Пасля смерцi Гедымiна стаў Яўнут – яго малодшы сын.
2 сабытiя:

  1. Альгерд - на прыстол 1345-77 гг. Напаў i сталiца – Трокi. Актыўная знешняя палiтыка. ( Масква, Крыжакi, Мангола-Татары).

  2. Ягайла, Андрэй. Вял. Кн. Не падтрымаў Ягайлу => не уст. Улада. 1381 г. – завярш. Крызiс улады.

  3. Кейстуту захапiл уладу (1 г. быў на пасадзе). Праз год Ягайла забiў Кiйстута. Твер – апазiцыя Масквы, блiж. Да ВКЛ. У Польшчы выраш., што Ягайла iм падыходзiць як кароль. 1385 г. – Крэўская вунiя. Па Крэўскай вунii ВКЛ увах. У склад ПольшчыЮ Усе князi давалi прысягу каралю. Ягайла згадзiўся на уладу кат-ва. Католiк атрымалi больш правоў.


1 этап барацьбы:

  1. З 86 г – 87 г. Андрэй Полацкi узначалiў барацьбу.

  2. Скiргайла (брат Ягайлы) падавiў выст. Андрэя Полацкага.


2 этап:

1389-92 гг. – пач. Бар. Вiтаўт. 92 г – Востраўскае пагадненне. На карысць лiт. Феад. Лiт. Земл. Атр. права на самакiраванне. Кн. Лiтв. – Вiтаўт.

1413 г. – Гарадзецкая вунiя.

Свiдрыгайла – наступн. Кн. ВКЛ. (мал. Бр. Ягайлы).

1432 г. – Ягайла збег у Полацк. Стаў Жыгiмонт (1436 – 40 гг.). ВКЛ стала расколата. Вял. Княства руск. Феад. I грамадзянск. Вайна. 32 г. – выд. Прывiлей Нов. Правы феад. Катол. I правасл.

Жыгiм. Такс. Выд. Такi прывiлей, але правасл. Не дап. Да дзярж. Улады.

Казiмiр IV (440-92 гг.) – хац. Зр. Яго намесн. Караля.

47 г. – Казiмiр польскi кароль, каб не даць прыпынiць вунiю.


















1   2   3   4   5   6


Учебный материал
© nashaucheba.ru
При копировании укажите ссылку.
обратиться к администрации